زندان دل

 

اخلاق بد و ناپسند مانند پرده‌ای که مانع رسیدن انسان به معارف الهی می‌شود و اگر برطرف نشود حال روحانی و معنوی برای انسان رخ نمی‌نماید، چرا که معرفت و محبت و انس به خدا در دلهای مشغول به غیر خدا راه نمی‌یابد، چنانکه رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرموده اند:

لولا أن الشیاطین یحومون علی قلوب بنی آدم لنظروا الی ملکوت السموات و الارض

اگر شیاطین اطراف دلهای بنی‌آدم را فرانگرفته بودند آدمیان می‌توانستند به ملکوت آسمانها و زمین بنگرند

بنابراین همان قدر که دلها از آلودگیها و پلیدی‌ها پاک شوند رو به حق می‌آورند و حقایق و معارف الهی در آنها تجلی می‌یابد، چنانکه رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) به آن اشاره فرموده‌اند:

إن لربکم فی أیام دهرکم نفحات ألا فتعرضوا له

خدا را در دوران زندگیتان نسیمهای فیض بخش است، هان که خود را در معرض آنها قرار دهید

رو کردن به طاعت الهی یا رو گرداندن از بدی و گناه موجب صفا و روشنی دل است. رحمت الهی به سبب عنایت ازلی بر همه آدمیان گسترده‌است بی آنکه بر کسی بخل روا دارد، لیکن بهره‌مندی از آن  به صفا و صیقل دادن آینه دل از پلیدیها و آلودگی‌های طبیعی بستگی دارد،  و تجلی حقایق در دلهای انباشته شده از زنگارها امکان ندارد. پس پوشیده ماندن دل از انوار علم و اسرار ربوبی به سبب آلودگی و تیرگی دل و اشتغال آن به چیزهایی است که با آن علم ناسازگار است؛ علم حقیقی نوری است که به سبب طهارت و صفای دل آشکار می‌شود.

أنما هو نور یقذفه الله فی قلب من یشاء

این علم نوری است که خداوند آن را به دل هر که بخواهد می‌افکند. (دقت شود)

گویی در وصف اینان است که امیرالمومنین (علیه السلام) فرموده است:

علم با بصیرت حقیقی به آنان روی آورده و با آرامش یقین همدل و همدم شدند و آنچه را کامرانان درشت و دشوار شمردند آسان و ملایم دانستند و با آنچه نادانان از آن وحشت دارند انس گرفتند و در دنیا با بدنهایی همنشین شدند که جانهای آنها به جایگاه اعلی (ملکوت) آویخته است.

خلاصه آنکه تا قلب تزکیه و پاکسازی نشود این نوع معرفت برایش حاصل نخواهد شد، و همانگونه که نماز که عبادت ظاهر ست جز با پاک ساختن تن ز نجاست ظاهری درست نیست، عبادت باطن نیز جز بعد از تطهیر درون از نجاست باطنی که همان اخلاق زشت و صفات ناشایسته است صحیح نیست. پس گفتار پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) که:

بنی الدین علی النظافة

دین بر پاکیزگی نهاده شده است

به ازاله هر دو نجاست دلالت دارد. و در این حدیث که:

الطهور نصف الایمان

پاکیزگی نیمی از ایمان است

 مراد طهارت باطن از اخلاق زشت و ناشایسته است، و نیم دیگر ایمان آراستن باطن به صفات شریف و شایسته و آباد ساختن آن به انجام وظایف و طاعات است.

از آنچه گفته شد روشن می‌شود که دانشی که از راه مجادلات کلامی و استدلالات نظری، بدون زدودن دل از زنگارها و آلودگیها، به دست آید خالی از تیرگی و تاریکی نیست، و سزاوار نیست که نام یقین حقیقی که برای نفوس پاک حاصل می‌شود بر آن نهند، زیرا یقین حقیقی ملازم نور و بهجت و عدم التفات به غیر خداست، و تیرگی دل که ناشی از صفات ناشایسته است مانع نورانیت و انکشاف حقایق است. پس باید در تزکیه و آراستن نفس بسیار کوشید تا درهای هدایت گشوده شود و راه‌های معرفت روشن گردد، چنانکه خدای سبحان می‌فرماید:

والذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا»/ سوره عنکبوت، 69

آنان که در راه ما بکوشند به راههای خویش هدایتشان می کنیم.

 

برگرفته از کتاب «علم اخلاق اسلامی» (گزیده‌ای از جامع السعادات تالیف: ملا مهدی نراقی)، ترجمه: سید جلال الدین مجتبوی

 

التماس دعا

یا علی

 

 

/ 5 نظر / 6 بازدید
م.

[گل][گل]

ياسر قدسي

سلام حاجي خوبي؟ سراغي از ما نمي‌گيري چه خبر؟ قرار بود عکست رو برام ايميل کني. قيافت يادم رفته!![نیشخند] (ضمن اينکه مي‌خوام ببينم در ديار کفر قيافه‌ت چه شکلي شده!!) يا علي

محمدعلی(ایران اسلام)

سلام حاجی زیر دیپلم بنویس ما هم بفهمیم چی میگی!! خیلی اونجا فاز بالا شدیا يا علي با خون دل نوشتم!

حسینی

با عرض سلام و ادب و احترام آقاي مصباح در نزد ما جوانان نماد تقدس گرايي و سخت فكري است . اين سيره خليفه دوم متاسفانه امروز باعث انزواي اسلام و تنفر مردم از اين دين عزيز شده است اگر انسانهايي مثل آقاي محتشمي پيدا نشوند به مردم برسانند كه اسلام اين نيست تا به امروز هيچكس پذيراي اسلام نبود گرچه كه ديگر هم نيست . ولي اين را بدانيد هميشه با خانه نشيني سادات و سكوت اولاد علي افرادي عمر فكر مثل مصباح يزدي جولانگاه فكري و سياسي پيدا مي كنند ممنونم