فان الربح و الخسران فی التجر

 

شب وصل است و طی شد نامه هجر
سلام فیه حتی مطلع الفجر

دلا در عاشقی ثابت قدم باش
که در این ره نباشد کار بی اجر

من از رندی نخواهم کرد توبه
و لو آذیتنی بالهجر و الحجر

برآی ای صبح روشن دل خدا را
که بس تاریک می‌بینم شب هجر

دلم رفت و ندیدم روی دلدار
فغان از این تطاول آه از این زجر

وفا خواهی جفاکش باش حافظ
فان الربح و الخسران فی التجر

 

امشب به مطلب جالبی برخورد کردم در  جلد یکم کتاب تسنیم از ایت الله جوادی املی که دیدم حیف هستش بخواهم به زبان خودم اون رو نقل قول کنم و بخاطر اینکه مطلب دست نخورده منتقل بشه تصمیم گرفتم عینا مطلب رو تایپ کنم.

آیه‌ی‌ کریمه‌ی‌ "بسم الله الرحمن الرحیم" که سر فصل 113 سوره‌ی‌ قرآن کریم است و در سوره مبارکه‌ی‌ "نمل" افزون بر آغاز سوره، در طلیعه‌ی‌ نامه‌ی‌ حضرت سلیمان (علیه‌السلام) به ملکه‌ی‌ سبأ نیز آمده است، 114 بار نازل شده است، نه این که یک بار نازل شده باشد و به دستور پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) سرفصل سور قرآنی قرار گرفته باشد.
در عصر نزول وحی، فرود آمدن آیه‌ی‌ کریمه‌ی‌ "بسم الله الرحمن الرحیم" به عنوان اولین آیه‌ی‌ سوره‌ی‌ جدید، نشانه‌ی‌ پایان پذیرفتن سوره‌ی‌ پیشین و آغاز نزول سوره‌ی‌ پس از آن بود: "وإنما کان یُعرف انقضاء السورة بنزول "بسم الله الرحمن الرحیم" ابتداءً للأخری".
نزول مکرّر آیه‌ی‌ "بسم الله..." نشانه‌ی‌ اختلاف معنا و تفسیر آن در هر سوره است. آیات "بسم الله..." در سراسر قرآن کریم گرچه از نظر لفظی یکسان است، لیکن از نظر معنوی و تفسیری گوناگون و در نتیجه "مشترک لفظی" است.
اختلاف معنوی و اشتراک لفظی آیاتِ "بسم الله الرحمن الرحیم" از آن روست که بسم الله هر سوره جزئی از آن سوره و با محتوای آن هماهنگ و به منزله‌ی‌ عنوان و تابلو آن سوره است و چون مضامین و معارف سوره‌های قرآن با یکدیگر متفاوت است، معنای بسم الله نیز در سوره‌ها مختلف خواهد بود و در هر سوره درجه‌ای از درجات و شا‌ی‌نی از شئون الوهیت خدای سبحان و رحمانیت و رحیمیّت او را بازگو می‌کند و از این جهت همانند اسمای خداوند در پایان آیات است که با محتوای آیات هماهنگ و به منزله‌ی‌ برهانی بر محتوای آن است. بر این اساس، اگر محتوای سوره‌ای به خوبی تبیین شود، تفسیر بسم اللهِ آن سوره نیز روشن خواهد شد.
توضیح این که، در آیه‌ی‌ کریمه‌ی‌ "بسم الله الرحمن الرحیم" هم سخن از "الله" است که اسم جامع و اعظم خدای سبحان است و سایر اسمای حسنای الهی را زیر پوشش داشته، در هر سوره ظهوری خاصّ دارد و هم سخن از "رحمت رحمانیه" است که همه‌ی‌ صفات خدای سبحان زیر پوشش آن است و در هر مظهری با اسمی خاصّ ظهور می‌کند؛ در سوره‌هایی که محتوایی مهرآمیز دارد و اوصاف جمالیه‌ی‌ خداوند را مطرح می‌کند، در چهره‌ی‌ "جمال" و در سوری که مضامینی قهرآمیز دارد و غضب الهی را بازگو می‌کند، در چهره‌ی‌ "جلال" تجلّی می‌کند و از این رو برخی گفته‌اند: کلمه‌ی‌ الرحمن نیز همانند کلمه‌ی‌ الله اسم اعظم است. بنابراین، تفسیر "بسم الله..." به اختلاف سوره‌ها متفاوت است.


احکام فقهی آیه‌ی‌ کریمه "بسم الله الرحمن الرحیم" نیز شاهد اشتراک لفظی این آیه است مانند این که:
1 ـ حرمت قرائت سور عزائم بر صاحبان عذر، شامل تلاوت "بسم الله..." به قصد سوره‌های مزبور نیز می‌شود.
2 ـ "بسم اللهِ..." هر سوره، در نماز باید به قصد همان سوره‌ای باشد که نمازگزار قصد تلاوت آن را دارد.
3 ـ در صورت عدول نمازگزار از سوره‌ای به سوره‌ی‌ دیگر، باید "بسم الله..." را به قصد سوره‌ی‌ جدید تکرار کند.
لزوم تلاوت بسم اللهِ هر سوره به قصدِ همان سوره، نشانه‌ی‌ تعدّد مقصود است؛ زیرا تعدّد قصد، تابع تعدّد و تکثر مقصود است وگرنه مقصودی که هیچ کثرتی در آن نیست تا هر یک از واحدهای آنْ نشانه‌ی‌ خاصی داشته باشد و با آن نشانه، از واحدهای دیگر متمایز گردد، قصد نمی‌تواند فارق و منشا‌ی‌ تکثر آن باشد؛ مگر این که قصد، خود مقصود آفرین باشد. بنابراین، "بسم الله..." هر سوره معنا و تفسیری ویژه‌ی‌ خود دارد و با معنای بسم الله در سایر سوره‌ها متفاوت است.

 

یا علی

 

 

/ 3 نظر / 53 بازدید
مصطفی

سلام زحمت کشیدید پیشنهادمیکنم منبع را ذکر کنید تا حق نویسنده محفوظ باشد

نسل سومی

سلام علیکم آره گمونم نظر حضرت امام همین باشه جالب بود. اما این استدلال که بسم الله اول هر سوره نشانه ی پایان یافتن سوره قبل است یه خورده ایراد بهش وارده بعضی سوره ها بعضی آیاتشون یه زمان و بعضی دیگه از ایاتشون زمان دیگری نازل شده و چه بسا بین نزول این دو آیه آیاتی از سوره های دیگر هم نازل شده باشد. و الله اعلم

بهنوش

سلام دوست خوبم من بهنوش هستم از وبلاگ التماس هستم وبلاگ خيلي قشنگي داري خيلي موفقي تو كارت مطالبتم خيلي قشنگه به منم سر بزن خشحال مي شم اگه دوست داري با هم تبادل لينك هم كنيم...فقط بي زحمت اسم لينك منو به نام التماس بزار به منم سر بزن..خوشحال مي شم نظرتو راجبه وبلاگم بگي. منتظرتم بدرود